Zakład Kanady

Pierwsze wykłady dotyczące problematyki kanadyjskiej zostały uruchomione na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku akademickim 1997/1998 i były stopniowo rozbudowywane w ramach programu studiów amerykanistycznych, funkcjonującego przy Międzywydziałowym Zakładzie Studiów Amerykańskich. W październiku 2001 r. utworzony został Zakład Kanady jako część struktury Instytutu Studiów Regionalnych UJ. Po reorganizacji tego Instytutu, w styczniu 2005 r., Zakład Kanady włączono do nowopowstałego Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Od jesieni 2002 r. Zakład wykorzystuje prywatną dotację pana Henry’ego Slabego z Toronto przeznaczoną na dofinansowanie programu studiów kanadyjskich. Dzięki niej zakupiono około 2200 książek dotyczących problematyki kanadyjskiej (głównie angielskojęzycznych), które jako wydzielona kolekcja zostały włączone do biblioteki amerykanistycznej Instytutu.

Pracownicy

 

» Główne obszary badawcze

  • historia oraz problemy współczesne Kanady
  • kanadyjska polityka zagraniczna oraz rola i status Kanady na arenie miedzynarodowej
  • przemiany kulturowe społeczeństwa kanadyjskiego, Quebecu i Montrealu
  • system konstytucyjny Kanady
  • mozaika etniczna, imigranci i polityka imigracyjna Kanady 
  • procesy budowy wieloetnicznego społeczeństwa kanadyjskiego i relacje interetniczne
  • Ludność Rdzenna w Kanadzie oraz nowe formy samorządu mieszkańców kanadyjskiej Północy
  • przeszłość i wspólczesność disapory polskiej w Kanadzie 
  • kanadyjska Arktyka i jej status geopolityczny
  • problemy kanadyjskich weteranów
  • Ewolucja pozycji kobiet w Ameryce Północnej
  • fala polskiej emigracji lat 80. XX w.
  • przemiany strukturalne i kulturowe społeczeństwa polskiego

» Realizowane projekty badawcze

Kanada jako selektywne mocarstwo. Rola i pozycja międzynarodowa Kanady po 1989 roku 

Canada as a selective power. The role and international position of Canada since 1989

Opis: Projekt ma za zadanie określenie faktycznego miejsca i roli Kanady w stosunkach międzynarodowych po zakończeniu zimnej wojny. Najważniejszym celem jest zbadanie, na ile pozycja międzynarodowa Kanady spełnia założenia definicji mocarstwa selektywnego/wyspecjalizowanego/wybiórczego - budującego swoją pozycję jako mocarstwo energetyczne czy mocarstwo technologiczne oraz mocarstwo oparte o czynniki natury niematerialnej. Bazując na różnorodnych teoriach stosunków międzynarodowych wskazane zostaną nowe wyznaczniki roli i pozycji państw w stosunkach międzynarodowych w XXI wieku. Przykład Kanady zostanie potraktowany jako swoiste studium przypadku, które pozwoli na zweryfikowanie wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. 

Efekt projektu: wypracowanie narzędzi i metodologii służących określaniu nowych wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Wzrost znaczenia Kanady w stosunkach międzynarodowych jest wyjątkowo słabo dostrzegany w Polsce. Projekt posłuży więc lepszemu zaprezentowaniu Kanady w Polsce. Będzie mógł być także potraktowany jako pewien zestaw wskazówek dla polityków formułujących założenia polskiej polityki zagranicznej, a ewolucyjna metoda zmiany pozycji międzynarodowej Kanady może być wzorem, w jaki sposób państwo może się rozwijać. Wymiernym efektem projektu będzie wydanie monografii naukowej w języku angielskim.

Źródło finansowania: grant badawczy Narodowego Centrum Nauki (SONATA, nr. UMO-2011/03/D/HS5/01123)

Kierownik projektu: dr Marcin Gabryś

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Wojciech Michnik

Czas trwania projektu: 2012-2017

 

» Zrealizowane projekty badawcze

Dokumentacja aktywności Polonii w Toronto na rzecz Polski i polskich imigrantów w latach 80. i 90. XX wieku

Opis: Celem projektu było stworzenie i udostępnienie na stronach internetowych Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz zainteresowanych bibliotek w Polsce repozytorium materiałów ukazujących osiągnięcia oraz różnorodne działania podejmowane przez polską grupę etniczną zamieszkującą obszar aglomeracji Toronto (Greater Toronto Area) po ogłoszeniu w Polsce stanu wojennego. Badacze zaangażowani w projekcie sporządzili elektroniczne kopie materiałów archiwalnych (dokumentów organizacyjnych, druków ulotnych, rękopisów, fotografii, tekstów prasowych) a także zarejestrowali  relacje  kilkudziesięciu działaczy, organizatorów i uczestników akcji politycznych, zbiórek i demonstracji oraz wspomnienia osób, które angażowały się w sponsorowanie i różne formy udzielania pomocy nowo przybywającym polskim imigrantom.

Efekt projektu: uporządkowanie i digitalizacja najcenniejszych zbiorów Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz innych materiałów, które uda się odnaleźć, a które są związane z aktywnością Polonii w Toronto w latach 80. i 90. XX wieku.

Źródło finansowania: grant Senatu RP w ramach zadania publicznego współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2016 r.

Kierownik projektu: prof. dr hab. Anna Reczyńska

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś, dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek, mgr Karolina Pietrzok

Czas trwania projektu: 2016

 

Kanadyjski system opieki nad weteranami

Opis: Celem projektu było wydanie drukiem monografii przedstawiającej problematykę rozwoju państwowych systemów opieki nad weteranami. Praca ta obrazuje ewolucję systemu opieki nad weteranami, jaka dokonała się w Kanadzie na przestrzeni ostatnich 100 lat – począwszy od budowy pionierskiego systemu opieki medycznej, zasiłków, rent i szkoleń zawodowych dla weteranów obu wojen światowych aż po współczesne programy pomocy oferowane kanadyjskim uczestnikom misji pokojowych i stabilizacyjnych prowadzonych w drugiej połowie XX wieku i na początku XXI wieku. Przeanalizowane zostały wydarzenia i czynniki, które doprowadziły do stworzenia nowatorskich programów readaptacji kombatantów poza strukturami armii i ich aktywizacji zawodowej, pomocy dla rodzin weteranów oraz reformy systemu zasiłków pielęgnacyjnych i odszkodowań. Uwzględniono również kwestię zmiany podejścia władz wojskowych i samych weteranów do kwestii psychologicznych konsekwencji udziału w operacjach wojskowych, co doprowadziło do przyjęcia nowych standardów leczenia i profilaktyki urazów spowodowanych przez stres operacyjny.

Efekt projektu: publikacja monografii naukowej: Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek, Szacunek i wsparcie – kanadyjski system opieki nad weteranami, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2015, Seria Societas

Źródło finansowania: dotacja WSMiP UJ

Kierownik projektu: dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek

Czas trwania projektu: 2014-2015

 

Pokój, porządek i dobry rząd. Najważniejsze zagadnienia współczesnej polityki kanadyjskiej.

Opis: Celem projektu było przeanalizowanie kluczowych problemów kształtujących zarówno wewnętrzną, jak i zagraniczną politykę Kanady od czasów powojennych do początku XXI wieku. Zadaniem projektu było także pokazanie, na ile tytułowa formuła „pokój, porządek i dobry rząd”, pochodząca z pierwszej kanadyjskiej konstytucji – the British North America Act z 1867 roku, jest nadal aktualna i realizowana w polityce współczesnej Kanady. Projekt miał również na celu zbadanie skuteczności podejmowanych decyzji przez polityków kanadyjskich.

Efekt projektu: monografia Kanada na przełomie XX i XXI wieku. Polityka, społeczeństwo, edukacja, M. Kijewska-Trembecka (red.), Księgarnia Akademicka, Kraków 2013.

Źródło finansowania: Grant badawczy w ramach 40. konkursu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (nr 4593/B/H03/2011/40)

Kierownik projektu: dr hab. Marta Kijewska-Trembecka

Członkowie zespołu: dr hab. Radosław Rybkowski, dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś

Czas trwania projektu: 2011-2013

 

» Aktywność akademicka

Zorganizowane konferencje:

  • 5th Congress of Polish Canadianists: Towards Critical Multiculturalism: Dialogues Between/ Among Canadian Diasporas (wspólnie z  ośrodkami  badań kanadyjskich Uniwersytetu  Śląskiego), Kraków (7–9 października 2010).
  •  Canada & Poland: Diaspora and Diversity (wspólnie z kanadyjską Association for Canadian Studies), Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków (3 marca 2008).
  •  Place and Memory in Canada: Global Perspectives, Polska Akademia Umiejętności Kraków (30 kwietnia–3 maja 2004).  

 

Ponadto:

  • od 2011 r. organizowane są coroczne seminaria poświęcone podsumowaniu najważniejszych wydarzeń w Kanadzie.
  • 25 października 2014 r. pracownicy Zakładu uczestniczyli w spotkaniu władz Uniwersytetu Jagiellońskiego z Gubernatorem Generalnym Kanady, jego Ekscelencją prof. Davidem Johnsonem, któremu w wizycie na UJ towarzyszyła pani ambasador Kanady w Polsce Alexandra Bugailiskis oraz grono kanadyjskich parlamentarzystów. (http://www.iaisp.uj.edu.pl/reportaze/-/journal_content/56_INSTANCE_LqfplMyXfL8E/1479490/70642404)
  • 17 czerwca ​2015 r. kanadyjska telewizja publiczna CBC wyemitowała ​ program z udziałem pracownika Zakładu dr. Marcina Gabrysia na temat zmian w kanadyjskiej polityce zagranicznej​; przedstawiono również studia kanadyjski​e​ w IAiSP UJ oraz aktywność Polskiego ​Towarzyst​wa Badań Kanadyjskich. (https://t.co/pu7gb9OWdU)
  • Udział w konferencjach naukowych organizowanych przez studentów IAiSP, w tym moderacja paneli konferencyjnych w Festiwalach Kultury Kanadyjskiej.
  • Uczestnictwo w w spotkaniach dyskusyjnych ze studentami (m.in. w cyklicznych „Fireside Chats” poświęconych bieżącym problemom polityczno-społecznym Kanady).
  • Organizacja wykładów gościnnych przeznaczonych dla studentów i pracowników IaiSP UJ (m.in.: profesorów Jana Grabowskiego i Petera Bischoffa z University of  Ottawa oraz Sama Soleckyego z University of Toronto; pisarzy: Tompsona Highwaya i Janice Kiluk-Keefer, senator Raynell Andreychuk, ambasadorów Kanady w Polsce: Ralpha Lysyszyna, Daniela Costello,Davida Prestona, Alexandry Bugailiskis i Stephena de Boera, attaché Sił Zbrojnych Kanady pułkownika Daniela Geleyna, chargé d’affaires Ambasady Kanady Pamela Isfeld  oraz radcy poltycznego Ambasady Kanady w Polsce Jeremiego Wallacea.

» Działalność dydaktyczna

Prowadzone przez pracowników Zakładu badania są podstawą do nauczania kursów na wszystkich kierunkach studiów prowadzonych w Instytucie. Zakład Kanady odpowiada za realizację następujących przedmiotów.

  • Academic Writing
  • Canadian Arctic
  • Canadian-American Relations
  • Geographical environment of the Americas
  • Historia Kanady
  • History of Women in the USA and Canada
  • History of Canada
  • Introduction to the Canadian Studies 
  • Kanadyjska Arktyka
  • Modern Electronic Research Methods
  • Nowoczesne Elektroniczne Metody Badawcze
  • Polacy i Polonia w świecie
  • Prominent Canadians
  • Quebec – cztery wieki zmagań o utrzymanie tożsamości
  • Rdzenna Ludność Ameryk
  • Selected Contemporary Political Problems of Canada